Opgeruimd staat netjes 3

Ik heb eens een oude dame van in de tachtig geïnterviewd. Zij woonde vroeger (zestiger jaren) langs een weg waarover veel voetballer(tjes) heen en weer naar het voetbalveld fietsten. En ook toen al kon je in de kantine lekkers kopen. Waaronder bakjes patat. Die patat werd vaak al fietsend op de terugweg genuttigd en het restafval over de heg van tuinen gekieperd. ,,’t Was verschrikkelijk zoveel.’’ aldus eerder genoemde mevrouw. Zwerfvuil is dus niets nieuws.

Ik ben ook in die zestiger jaren opgegroeid. Mijn ruim twee jaar oudere broer had het destijds in zijn hoofd gehaald om de driemaster ‘de Eenhoorn’ uit de bekende Kuifje stripboeken na te bouwen van luciferhoutjes. De benodigde houtjes verzamelden mijn broer en ik door op de stoepen rondom ons huis (aan de Vossenlaan in Nijmegen) te speuren. Want, in die tijd, werd er volop gerookt door de volwassen bevolking. Mijn ouders rookten zelf niet (meer) maar als er bezoek kwam stond er steevast ook een glaasje gevuld met sigaretten op tafel voor de gasten. Kan je nu niet meer mee aankomen natuurlijk, maar toen heel gebruikelijk. Nu wordt je naar buiten gestuurd als je wil roken.

Dat buiten roken deed men vroeger dus ook al want in mijn herinnering lagen er heel wat gebruikte lucifers op straat die wij opraapten (lekker hygiënisch) en mijn broer vervolgens gebruikte voor zijn driemaster. Geld om lucifers te kopen had hij kennelijk niet, of het was gewoon goedkoper om gebruikte lucifers op straat te rapen. Hij gaf zijn geld misschien liever aan andere zaken uit. Ik herinner me namelijk ook dat ik destijds met mijn broer mee ging als hij weer genoeg geld had om een nieuw stripboek uit de reeks aan te schaffen. Hoe hij aan het geld daarvoor kwam? Ik weet het niet. Misschien kreeg hij toen al zakgeld. Ik in ieder geval nog niet. De vraag is toentertijd nooit bij me opgekomen. 

Wanneer nu precies die Eenhoorn gemaakt is, ik weet het eigenlijk niet. Wel heb ik beelden van ons volgende huis in Den Bosch. Waar in de bijkeuken mijn broer op de stenen vloer stapeltjes lucifers aansteekt. Een lucifer die hij laat uitsteken steekt hij aan en deze zorgt er vervolgens voor dat alle andere lucifers ook met een ‘woesh’ geluid ontvlammen. En dat hij ze snel weer dooft, want aan helemaal opgebrande lucifers heeft hij voor zijn werkstuk natuurlijk niets. Waarom opeens nieuwe lucifers? Had hij er geld voor? Of lagen er niet meer zoveel gebruikte lucifers op straat, misschien was de (weggooi) aansteker wel in zwang gekomen! Of kocht mijn moeder ze omdat ze het toch niet zo’n goed idee vond dat we de stoepen afschuimden voor gebruikte lucifers? Ik herinner me in ieder geval nog wel dat ze erbij stond te kijken, als de lucifers aangestoken werden.  Maar goed, die driemaster is echt afgekomen. En stond te pronken in de huiskamer. En oogstte alom bewondering. Ik heb er een afbeelding van terug kunnen vinden. Op een door diezelfde broer gedigitaliseerde dia. Op de achtergrond staat die Eenhoorn op de schoorsteenmantel. En hij lijkt daarop toch wel heel veel kleiner dan hij in mijn herinnering was.

Met die Eenhoorn is het, net als met de ‘echte’ Eenhoorn uit de Kuifjesstrip, niet goed afgelopen. In een jolige bui gooide mijn vader met een tot een bal opgepropte krant door de woonkamer. Het beoogde doel, als dat er al was, trof deze prop volgens mij niet. Wel de met zoveel ijver gemaakte driemaster van mijn broer. Die viel van het kastje waarop hij stond op de grond. De masten geknakt. De met zoveel zorg aangebrachte touwtjes gebroken.

De tijd stond even stil. Ik weet niet wat schokkender was, die jolige bui van mijn vader die zomaar met een prop papier gooide of het verongelukken van de Eenhoorn. Wat precies mijn broers reactie was, ik weet het niet meer. Hem kennende moet hij toch wel erg boos geweest zijn. Wellicht heb ik het verdrongen. Van repareren was in ieder geval geen sprake. Of mijn broer het geprobeerd heeft of niet wilde proberen, ik weet het echt niet.

De Eenhoorn verdween in de vuilnisbak. Nou ja, opgeruimd was wel zo netjes.

Opgeruimd staat netjes 2

Onlangs heb ik het hardlopen maar weer eens opgepakt. Al die vergaderingen waar je als gemeenteraadslid naar toe moet en/of verwacht wordt zorgden er het afgelopen jaar voor dat mijn wekelijkse sportavond regelmatig het onderspit moest delven. Het hardlopen bleek ik gelukkig nog niet verleerd (over het tempo zal ik het maar niet hebben). Het geeft in ieder geval ruim voldoende gelegenheid om de bermen te bekijken. Die ondanks de onlangs gehouden zwerfvuilactie toch aardig gevuld met zwerfvuil bleken te zijn.

Nou moet ik bekennen dat ik waarschijnlijk in een gebied loop waar die opruimende schoolkinderen uit onze gemeente niet zijn geweest. En ook dat ik grotendeels langs een ‘schoolroute’ loop. Maar het is en blijft verbazingwekkend wat er zoal te vinden is. Papier, kauwgumverpakking, bananenschillen.

Op het parkeerterrein bij het station stond zelfs heel eenzaam een flesje bier fier overeind. Ik heb maar niet gecheckt of er nog wat in zat. Langs het deel van het Trichtse voetpad dat langs het spoor loopt vond ik diverse lege 6-pack verpakkingen van roze koeken. Kennelijk fietst/loopt daar regelmatig een groot roze koeken liefhebber. Maar wat er vooral ligt zijn lege blikjes en plastic flesjes. Zouden die daar allemaal terechtkomen door jongeren die wellicht een aantal jaar geleden nog braaf zwerfvuil rondom hun school ruimden?

Ik vraag het me trouwens ook af waar die hype van blikjes en plastic drankflesjes vandaan komt. Wanneer is die van start gegaan? Uit mijn jeugd (hier spreekt een 50 plusser) kan ik me niet herinneren dat wij met drinken liepen of fietsten. Je kocht wat in de kantine op school en dronk het daar op, maar onderweg? Je hield je dorst op tot je weer thuis was (scheelde ook een hoop toiletbezoek trouwens) of dronk wat water uit de kraan. Alhoewel, ik kan me nog treinreizen herinneren van heel lang geleden. Ik ben namelijk een spoordochter dus reisde al heel jong door Nederland, vooral ook omdat we toen nog geen auto hadden en familie allemaal ver weg woonde. Je deed er toen bijvoorbeeld een hele dag over om met het openbaar vervoer van onze woonplaats Venlo naar de oom en tante in Ouddorp te reizen. Wat een weekje vakantie aldaar toch wel rechtvaardigde.

Reizen duurden dus lang. En onderweg kon je dan toch wel eens iets kopen. Op de grote stations liep er dan een meneer met een karretje op de perrons langs de treinen die alsmaar ‘koffie’ riep. En dan het woordje koffie met zo’n mooie lange uithaal van de eerste lettergreep. Via de geopende raampjes werd het drinken, en allerlei andere waren, verkocht. Dat zou nu niet meer kunnen want alle raampjes in de treinen die nog open kunnen, kunnen dat nog maar een heel klein stukje. Zodat we niet na het slopen van de inventaris deze naar buiten gooien.

                            
                                  Begin jaren zestig, je kon toen nog uit het raampje hangen

Van latere tijd waren de wagentjes in de trein, waar je ook van alles bij kon kopen. Koffie en koek en dergelijke. In de dubbeldeks ‘koploper’ treinen werden zelfs speciale liftjes gebouwd om die karretjes zowel boven als beneden te kunnen gebruiken.  Die karretjes zijn volgens mij helemaal verdwenen. De liftjes ook neem ik aan. Misschien wel omdat iedereen tegenwoordig zijn/haar eigen drinken meeneemt. Alhoewel, zelf neig ik er bij het treinreizen naar om vooraf toch nog snel even bij de Kiosk een grote beker koffie te halen, die ik na gebruik wel netjes in de afvalbak deponeer hoor. Opgeruimd staat netjes.

In ieder geval denk ik wel, dat als er statiegeld op blikjes en plastic flesjes geheven gaat worden, de bermen stukken schoner worden. Ofwel men levert zelf zijn/haar blikjes en flesjes in, ofwel anderen verdienen snel wat bij door het verzamelen ervan in de bermen.

Opgeruimd staat netjes 1

Zwerfvuil opruimactie. Zo’n actie mag je als gemeenteraadslid/hotemetoot officieel komen openen. Die eer viel mij te beurt bij de Minzerie in Enspijk. Nou heb ik in het verleden al vaker aan dit soort acties meegewerkt op de Trichtse basisschool van mijn kinderen. Maar dan als een van die (steeds minder beschikbare) ouders die overdag nog tijd kunnen vrijmaken om dit soort acties te begeleiden. Ik herinner me van die keren dat er dan inderdaad een of andere hotemetoot kwam om de boel officieel te openen. Die dan een toespraak hield die niet echt aan al die kindertjes besteed was en vooral ook veel te lang duurde want ze wilden gewoon lekker buiten met die grijpertjes aan de slag en wat die hotemetoot daar nou stond te vertellen...dat drong niet echt door. Ze waren even lekker buiten om een uur of wat later enthousiast met (helaas) volle vuilniszakken, sommigen zelf stomverbaasd over wat er allemaal gevonden was, bij school terug te keren. Operatie zwerfvuil geslaagd. Dorp opgeruimd.

Kinderen van nu zijn niet  anders dan de kinderen van even geleden. Ik heb de toespraak in Enspijk dan ook niet lang gemaakt. Laten we liever zeggen: kort. Zodat die kids snel aan de slag konden. Om nadat ze Enspijk met grijpers, plastic handschoentjes en vuilniszakken afgestruind waren met (ook nu nog helaas) veel vuil terug te keren. Vol enthousiasme. Ook in Enspijk: operatie zwerfvuil geslaagd. Dorp opgeruimd.

Afgelopen zaterdag kwam ik vier verlaatte NL doeners tegen op de Groeneweg in Buurmalsen. Kennelijk had de gemeente vorige week niet genoeg vuilgrijpertjes beschikbaar, vandaar dat ze het maar een weekje later deden. En natuurlijk werd er weer veel vuil gevonden. Het waren nu maar 4 vuilruimers in plaats van 40 zoals bij de Minzerie, maar alle kleintjes helpen.

Al die zwerfvuilacties, het zet je aan het denken.

Waar komt dat zwerfvuil toch vandaan en wat kunnen we er tegen doen? Het ligt in ieder geval niet aan de producenten van al dat afval, hebben die onlangs zelf laten weten. Het is de schuld van de consument die het niet opruimt. Zij  als producent kunnen er niets aan doen, laten ze ook weten. Om hun producten vervolgens weer op een manier te verpakken die ontzettend veel afval oplevert.

Hoezo ruimen consumenten geen afval op? Ik werk me elke dag een slag in de rondte met al dat opruimen. En, met mij zijn er velen die trouw het afval opruimen en scheiden.

Losse papiertjes, kranten en kartonnen verpakkingen gaan netjes in de papierbak. Ondanks de vele irritante verpakkingen die niet echt klein te krijgen zijn. Producenten: daar moet toch iets op verzonnen kunnen worden? Maar goed, de kerk in Tricht wordt van het ophalen van oud papier door vrijwilligers ook voor een deel onderhouden.

Mijn netjes in de groene container gedeponeerde groenafval wordt ondertussen gecomposteerd en mijn restafval uit de grijze container levert stroom op, zo heb ik gezien bij een bezoek aan de afvalenergiecentrale in Weurt waar al het restafval uit Geldermalsen en omgeving naar toe gaat. Heel indrukwekkend.

Glas gaat naar de glasbak als mijn verzameldoos weer eens uitpuilt. Oude kleding en lege batterijen naar de school die daarmee extra inkomsten krijgt. En plastic gaat in de doorzichtige plastic zak en staat nu braafjes tweewekelijks aan de straat, waardoor je buren precies kunnen zien wat voor shampoo of wasmiddel we gebruiken (en ik zie het van hen natuurlijk). Dat gescheiden inzamelen van plastic heeft me de ogen wel geopend. Mijn grijze container is tegenwoordig amper gevuld. Eens per maand laten legen zou eigenlijk wel voldoende zijn. Het is ongelooflijk hoeveel plastic je met de boodschappen in huis haalt.

Ik heb het eens opgezocht. Particuliere huishoudens hebben jaarlijks zo’n 9 miljard kilo (!) afval. Maar als je kijkt naar de totale hoeveelheid afval die er in Nederland geproduceerd wordt ga je duizelen. Maar liefst 63 miljard kilo per jaar! (bron: compendium voor de leefomgeving)

Moeten we dit niet eens bij de bron aanpakken? Net als bij een ziekte helpt symptoombestrijding niet. Ik zou zeggen, in plaats van naar ons als consument te wijzen: Producenten, produceer eens wat minder afval! En houdt het invoeren van statiegeld op blikjes en dergelijke niet langer tegen, dat scheelt heel wat (zwerf)vuil en bovendien kunnen wij ‘vuilscheiders’ en incidentele zwerfvuilruimers onze tijd aan andere nuttige zaken besteden!